Rabobank Cijfers & Trends

Een visie op branches in het Nederlandse bedrijfsleven.
40e jaargang editie 2016/2017


Metaalproductenindustrie

  • VOLUME
  • SENTIMENT
  • PROGNOSE

VOLUME

1 tot 3% licht groeiend

SENTIMENT

Gematigd positief

PROGNOSE

Gematigd positief

Perspectief

Sentiment gematigd positief in 2017
De metaalproductenindustrie zal in 2017 naar verwachting verder profiteren van de investeringsbereidheid bij bedrijven, de lichte exportgroei en de stabiele bouwconjunctuur. De Rabobank verwacht dat de productie in 2017 met circa 1,5% zal toenemen (2016: 2%). Er is nog wel sprake van overcapaciteit, zeker als het gaat om minder complexe metaalbewerkingen. De prijzen zullen daardoor naar verwachting onder druk blijven staan. De diversiteit in de metaalproductenindustrie is echter groot. Van belang zijn het sentiment in de eindmarkt die bediend wordt en de manier waarop de ondernemer keuzes maakt ten aanzien van zijn productenrange én te bedienen klantenkring.

Middellange termijn: specifieke kennis leveren en aandacht voor export
De snelle ontwikkeling in technologieën – zoals additive manufacturing, robotica en het online verzorgen van de complete orderverwerking – vraagt om een nieuwe blik op het verdienmodel. Zo worden intelligente ICT-oplossingen in de communicatie met de klant steeds vaker toegepast. Ook het ontwikkelen en vermarkten van specifieke kennis (met daarbij behorende specifieke vaardigheden van medewerkers binnen het bedrijf) is cruciaal om (strategisch) toeleverancier te blijven of te worden. Afnemers in business-to-businessmarkten vragen steeds meer meedenk- en ontwikkelingscapaciteit. Wie enkel eenvoudige bewerkingen levert, heeft een minder sterke positie in de keten.
Export naar landen als Duitsland en België is kansrijk, doordat ook in deze landen steeds meer uitbesteed wordt aan toeleveranciers. Export is een enorme uitdaging voor veel MKB-bedrijven in de metaalproductenindustrie. 85% van de bedrijven heeft namelijk niet meer dan tien werknemers in dienst. Samenwerking met collega-bedrijven en/of indirecte export via grote(re) Nederlandse afnemers kan dan oplossing bieden.

Kritische succesfactoren: het kunnen inbrengen van specifieke kennis en/of vaardigheden gekoppeld aan een zeer efficiënte én klantgerichte productieorganisatie.  

 

Trends

  • Verkleining van seriegroottes en verkorting van doorlooptijden;
  • Aandacht voor efficiënte productie (leanmanagement);
  • Eindafnemers vragen ontwikkelingscapaciteit van toeleveranciers;
  • Toenemende vraag naar hoogwaardige, samengestelde producten;
  • Online communicatie (smart factory) wordt steeds belangrijker;
  • Ontwikkeling en (experimenteel) gebruik van innovatieve productietechnieken zoals 3D-printing; 

 

Kansen en bedreigingen

  • Specialisatie in niches op basis van onderscheidende kennis, flexibiliteit en technologie;
  • Kostenreductie en optimalisatie van productie door samenwerken met klanten en toeleveranciers;
  • Hogere productiviteit, snelheid en flexibiliteit door vergaande automatisering en ‘manarm’ produceren;
  • Beter gebruikmaken van exportpotentieel;
  • Specifieke (technische) competenties aantrekken en behouden;
  • (Prijs)concurrentie uit lagelonenlanden.

De bedrijven in de metaalproductenindustrie (MPI) zijn vaak actief als toeleverancier van bewerkingen, onderdelen en halffabricaten aan andere industriële bedrijven. Dit zijn zowel producenten van eindproducten als toeleveranciers. De branche kent een grote diversiteit aan ondernemingen, zowel qua grootte als qua toegepaste technieken in het productieproces.

Tot de metaalproductenindustrie behoren o.a. de volgende branches: verspaningsbedrijven, constructiebedrijven, smederijen, lasserijen, walserijen, oppervlaktebehandelingsbedrijven, forceerbedrijven, gereedschapindustrie, tankbouw, metalen ramen- en deurenindustrie en de cv-ketel en radiatorenindustrie.

Vraag

Een belangrijk deel van de bedrijven in de metaalproductenindustrie (MPI) is toeleverancier aan bedrijven hoger in de keten. Zij nemen veelal een positie in als jobber, part-, proces- of systemsupplier. Dit betekent dat zij als toeleverancier afhankelijk zijn van de gang van zaken in andere branches. Een groot deel van de toelevering is naar conjunctuurgevoelige sectoren als de bouw, de machine-industrie en de auto-industrie. Daardoor is de MPI ook conjunctuurgevoelig.

De markt heeft zich ontwikkeld tot een kopersmarkt, waarbij de scherpe concurrentie een sterke invloed heeft op de prijzen. Prijsverhogingen op de inkoopmarkt (bijvoorbeeld een verhoging van de metaalprijzen) kunnen dan vaak niet volledig en ook niet direct worden doorberekend aan opdrachtgevers.

Een belangrijke ontwikkeling is dat de bestelseries steeds kleiner worden (tot zelfs seriegrootte 1). Dit heeft alles te maken met het feit dat de afnemers van de MPI steeds meer maatwerk moeten leveren, wat dan ook geldt voor hun toeleveranciers. Ook ontwikkelingen als just-in-time-levering leiden tot afname van seriegroottes.

De metaalproductenindustrie merkt heel sterk de effecten van internationalisering. Veel van de afnemers zijn zich strategisch aan het herpositioneren, waarbij ook de productielocatie ter discussie staat. Wanneer deze ondernemingen zich elders vestigen, moeten ook de toeleveranciers zich meer internationaliseren.

 

Aanbod

De metaalproductenindustrie (ruim 10.600 bedrijven) telt veel relatief kleine ondernemingen. Ruim 9.000 bedrijven hebben minder dan 10 werknemers in dienst.  
De 120 bedrijven in het grootbedrijf (> 100 medewerkers) realiseren ongeveer de helft van de brancheomzet. 

Belangrijke clusters of deelbranches binnen de metaalproductenindustrie zijn:

  • Constructie en laswerk;
  • Verspanende toelevering;
  • Oppervlaktebehandeling;
  • Metaalwaren;
  • Plaatbewerking;
  • Onderhoud en service.

 

Omzet

De omzet in de metaalproductenindustrie stijgt in 2016 naar verwachting met 2%. Voor 2017 verwacht de Rabobank, op basis van een lichte groei van zowel de export als de bedrijfsinvesteringen, een omzetgroei van circa 1,5%. Er zijn grote verschillen in de branche, veelal afhankelijk van welke eindmarkt men bedient. Groei is mogelijk voor bijvoorbeeld toeleveranciers aan de transportmiddelenindustrie. Ook toeleveranciers aan de bouwsector kunnen profiteren van het ingezette herstel in de utiliteitsbouw door hogere investeringen.