Rabobank Cijfers & Trends

Een visie op branches in het Nederlandse bedrijfsleven.
40e jaargang editie 2016/2017


Tweewielerspeciaalzaken

  • VOLUME
  • SENTIMENT
  • PROGNOSE

VOLUME

-3 tot -1% stagnerend

SENTIMENT

Neutraal

PROGNOSE

Neutraal

Perspectief

Dankzij innovaties blijft de fiets populair, wel stagneren de verkoopaantallen
De branche zal ook in 2017 rekening moeten houden met een lichte volumedaling. Vooral de verkoop van nieuwe fietsen zal lager uitvallen. Tegelijkertijd verandert het retaillandschap in rap tempo en dat geldt ook voor de tweewielerbranche. Met schaalvergroting, fusies van retailorganisaties en bedrijfssluitingen is het distributiekanaal voor fietsen sterk in beweging. De volumemerken willen hun sterke positie op de Nederlandse markt behouden. Het is een gevecht om de gunst van de consument.

Er is toekomst voor de vakhandel die de juiste keuzes weet te maken
De fiets is steeds vaker een lifestyleproduct. De markt verjongt, het fietsen wordt onderdeel van een gezonde leefstijl; dit wordt vooral zichtbaar in het woon-werkverkeer in de grote steden, waar de e-bike aan een opmars bezig is. De consument kiest veel bewuster bij de aanschaf van de fiets, oriënteert zich vooraf online en stelt niet alleen hoge eisen aan de fiets maar ook aan de leverancier en de service. Om de lokale marktpositie te behouden en om voor de consument een onmisbare schakel te zijn, zal de ondernemer in de tweewielbranche zelf ook bewuste keuzes moeten maken. Het ondernemerschap zal nog meer gericht moeten zijn op klantbehoud en klantenbinding. Inspelen op klantbeleving en klantwensen vereist kennis van producten en van de individuele mobiliteitsbehoeften van de klant. Dit kan met een goed CRM-programma bereikt worden. Ongeacht winkelformule of assortiment is het van belang in te zetten op de dienstverlening die daarbij hoort: vakkundige service, advies en vertrouwen. Met de toegenomen complexiteit van de fiets ontstaan nieuwe verkoopmogelijkheden voor service en verzekeringen, ook dankzij intensiever gebruik en de wens van de consument naar zekerheid. Dit stelt ook hogere eisen aan de vakbekwaamheid van het personeel zowel op technisch als op commercieel gebied.

 

Trends

  • Consumenten hebben behoefte aan vereenvoudiging: De keuzemogelijkheden bij fietsen zijn enorm, dus heeft de klant al snel last van keuzestress. De vakhandel speelt hierop in met goede voorlichting en presentatie en ook fabrikanten stappen steeds meer af van jaarcollecties en kiezen voor doorlopende modellen;
  • De consument heeft naast optimale klantbediening en beleving ook behoefte aan ontzorging : De oriëntatie en aankoop is niet alleen meer in de winkel, maar ook op internet en via sociale media. De combinatie van clicks, bricks en brand(s) speelt daarmee een belangrijkere rol in de vakhandel. In de shop maar ook op de internetsite zal (merk) beleving op hoog niveau moeten staan. De ontzorging voor de klant zal een belangrijk issue worden voor de toekomst van de fysieke winkel;
  • Technologisering: Complexiteit in techniek neemt snel toe, vooral in de elektrische aandrijvingssystemen van de e-bikes en e-scooters. Dit vereist opleiding van personeel op zowel technisch- als op commercieel vlak;
  • De overheid streeft naar duurzame mobiliteit: Via het fiscaal regime stimuleert de overheid duurzame mobiliteit. De focus ligt weliswaar vooral bij de grootste vervuilers, het beroepsvervoer en de auto, maar de overheid heeft ook oog voor de tweewielers. Dit blijkt uit het convenant met de BOVAG en de RAI Vereniging om de aanleg van fietssnelwegen en het gebruik van de fiets voor het woon-werkverkeer te stimuleren. Ook op lokaal niveau zijn er maatregelen die de branche raken zoals: milieuzones en subsidies voor e-scooters;
  • Het totale fietsgebruik blijft toenemen, sinds 2005 is dit al toegenomen met bijna 11%. Dit komt zowel door de toename van het aantal mensen dat fietst als door het grotere aantal fietskilometers. Het fietsgebruik is vooral toegenomen voor vrijetijdsverplaatsingen, woon-werkverplaatsingen en verplaatsingen van en naar onderwijsinstellingen. Tevens komt een deel van de toename van het aantal kilometers door het toegenomen marktaandeel van de elektrische fiets, waarmee gemiddeld grotere afstanden worden gefietst.

 

Kansen en bedreigingen

  • Professionalisering en samenwerking zijn een must voor vernieuwende mobiliteitsconcepten; franchise kan hierin een rol spelen, waarbij professionaliteit, kracht van de formule en lokaal ondernemerschap en marketing hand in hand gaan;
  • Het internet maakt de markt transparanter;
  • De concurrentie van aanbieders buiten de vakhandel neemt toe (autofabrikanten, groothandel, bouwmarkten en elektronicaketens);
  • Merkfabrikanten en hun dealers gaan veel meer samenwerken als echte partners met zwaardere wederzijdse verplichtingen.

Tweewielerspeciaalzaken zijn winkels die het merendeel van hun omzet realiseren door de verkoop van fietsen, bromfietsen en aanverwante artikelen (fiets-/sportkleding en dergelijke) en door het verrichten van reparaties en onderhoud aan fietsen en bromfietsen.

Vraag

Fietsmarkt
De fietsdichtheid in Nederland is hoog en bedraagt meer dan één fiets per inwoner. Het totale fietsenpark in Nederland ligt inmiddels op 22,7 miljoen fietsen. Dit komt neer op gemiddeld meer dan drie fietsen per huishouden. Een gemiddelde fiets gaat in Nederland ongeveer 13 jaar mee.

Het aantal e-bikes (meer dan 1,3 miljoen) groeit. De Nederlander legt gemiddeld zo'n 900 fietskilometers per jaar af. De berijder van een e-bike komt al gauw op meer dan 1.500 kilometer per jaar. Totaal worden er meer dan 15 miljard kilometers in Nederland per fiets afgelegd. De fiets komt hiermee qua gebruik op de tweede plaats na de auto. Het toenemende milieu- en gezondheidsbewustzijn bij de consument zal het fietsgebruik nog verder intensiveren. Ook het aantal recreatieve fietsers stijgt nog steeds.

De consument is over het algemeen niet erg merktrouw. Slechts 25% heeft bij de aankoop van een fiets een voorkeur voor een specifiek merk. Wel kiezen twee van de drie kopers voor een van de bekende merken. Vaak is er sprake van impulsaankoop. Fabrikanten en dealers zullen meer aan merkbeleving gaan doen om de merkentrouw te vergroten.

Bedrijfsfiets
De fiscale regeling voor bedrijfsfietsen is vervallen. Binnen de Werkkostenregeling (WKR) is nog wel een fiets mogelijk, maar de financiële aanschafruimte is sterk beperkt. De enige praktische mogelijkheid is om via een speciale procedure een fiets te leasen met gebruikmaking van de onbelaste reiskostenvergoeding voor betaling van de leasetermijnen. Uiteraard zijn er ook de diverse vormen van private lease. Het gebruik van de fiets zou onverminderd gestimuleerd moeten blijven worden aangezien het afleggen van woon-werkverkeer per fiets een sterke bijdrage heeft aan verschillende maatschappelijke doelen, zoals milieu- en gezondheidswinst. Er is dan ook een lobby vanuit de RAI vereniging om meer mogelijkheden te creëren voor bedrijfsfietsen binnen de WKR.

Bestedingen
Jaarlijks besteden Nederlanders circa 1,3 miljard euro aan aanschaf en onderhoud van tweewielers. Volgens onderzoek van wielersportbond NTFU geven wielrenners en mountainbikers jaarlijks 490 miljoen euro uit aan hun fiets en accessoires.

Nieuwe fietsen: gemiddelde prijs en totale bestedingen

 20122013201420152016
Gemiddelde prijs7437918449141.010
Gemiddelde prijs vakhandel9649899741.0581.091
Aantal nieuwe fietsen (x 1.000)1.0391.0081.051983928
Waarvan E-bikes175192223276271
Besteding aan nieuwe fietsen (x mln euro)769797886899936
Ontwikkeling in bestedingen-13%3,7%11,1%1,4%4,2%

Bron: BOVAG, Detailhandel.info, bewerking Rabobank

Nieuwe fietsen
In 2016 zijn er in totaal 928.000 nieuwe fietsen in ons land verkocht. Dat is een daling van 5,7% ten opzichte van 2015. Ruim 40% van de in Nederland geproduceerde fietsen betreft de traditionele stadsfiets (niet-elektrisch).

Elektrische fietsen
Bijna 1 op de 3 nieuw verkochte fietsen is elektrisch. De gemiddelde prijs voor een e-bike is bijna 2.000 euro. Dat is het dubbele van de gemiddelde prijs voor een reguliere fiets.

De markt voor e-bikes verjongt. De groei in de markt voor e-bikes komt vooral uit de leeftijdsgroep onder de 50 jaar. De verkopen aan deze doelgroep stijgen inmiddels harder dan die aan de groep 50-plussers. De verjonging van het koperspubliek van de e-bike is vooral zichtbaar in de grote steden. De opmars van de e-bike onder jongere doelgroepen is vooral te danken aan het feit dat de fiets gezien wordt als aantrekkelijk alternatief voor bestaande transportmiddelen. Wel wordt de fiets vooral gebruikt voor korte ritten. Pijlen vanuit de branche worden gericht op scholieren en mensen in het woon-werkverkeer.

Tweedehands fietsen
Jaarlijks worden circa 750.000 tweedehands fietsen verkocht. Van de bij de vakhandel verkochte fietsen is 39% tweedehands.

Brom- en snorfietsmarkt
De afzet van brom- en snorfietsen vertoont de laatste jaren een daling. Werden in 2008 nog bijna 47.000 nieuwe bromfietsen verkocht, in 2016 waren er dat nog maar ruim 17.000. De afzet van snorfietsen vertoonde tot 2010 een stijgende lijn, met 62.000 stuks in 2010. In 2016 waren dat er nog 50.600, dat was wel ruim 5% meer dan in 2015. In totaal rijden er zo’n 1.150.000 brom- en snorfietsen in Nederland.

De verkopen van nieuwe elektrische scooters haperen doordat de particuliere klant de hand op de knip houdt. In totaal reden er eind 2016 ruim 36.000 elektrische brom- en snorfietsen rond in Nederland, dat is 9.000 meer dan eind 2014. Tevens hebben de elektrische scooters sterke concurrentie gekregen van de speed bike, elektrische fietsen die een snelheid van 45 km/uur halen.

De snorfiets heeft de bromfiets in populariteit ingehaald. Eind 2015 waren er 600.000 snorfietsen en 550.000 brommers. Vooral 20- tot 25-jarigen kopen graag een snorfiets. Onder jongeren heeft de populariteit van de bromfiets te lijden onder het verplichte praktijkexamen en de mogelijkheid van 17-jarigen om via 2toDrive een autorijbewijs te halen.

Jaarlijks worden zo’n 300.000 exemplaren gebruikte brom- en snorfietsen verkocht. Het merendeel (80%) wordt tussen particulieren onderling verkocht.

Aantal verkochte nieuwe brom- en snorfietsen

 20122013201420152016
Aantal bromfietsen17.03814.37216.44417.91617.329
Aantal snorfietsen51.74545.26146.66848.13850.607

Bron: BOVAG-RAI Vereniging

Aanbod

De branche telt ruim 3.100 winkels (verkooppunten) in fietsen en bromfietsen met een totale brancheomzet van circa 1,6 miljard euro (bron: BOVAG, Detailhandel.info, Locatus).

De tweewielerbranche kent de volgende bedrijfstypen:

  • Algemene rijwielzaak: verkoop van fietsen (breed assortiment) en verkoop van bromfietsen;
  • Fietsenzaak: het bedrijf heeft een omzetaandeel fietsen van meer dan 60%;
  • Ambachtelijke rijwielzaak: bedrijf dat meer dan 25% van de totale omzet realiseert uit werkplaatsactiviteiten;
  • Bromfietszaak: dit type bedrijf haalt minimaal 20% van haar omzet uit de verkoop van snorfietsen, bromfietsen inclusief bromscooters. Het omzetaandeel fietsen bedraagt minder dan 50%;
  • Internetwinkels: bedrijven die hun volledige omzet uit de verkoop via internet halen.

Megastores op het gebied van tweewielers zijn in opkomst. Kenmerken van deze winkels: een zeer breed en diep assortiment waardoor enorme keuze in aanbod, groot verkoopoppervlakte en regionale aantrekkingskracht.

Winkelketens (met meer dan 20 verkooppunten)

KetenAantal verkooppunten
Bike Totaal141
Profile93
Fietswereld43
Rijwielshop21

Bron: Locatus

In de fietsdetailhandel zijn een paar retailorganisaties actief: de belangrijkste zijn Dynamo Retail Groep en ZEG.

De in de tabel vermelde formules Profile en Fietswereld zijn oorspronkelijk de formules van de retailorganisatie Biretco. Bike Totaal was de retailorganisatie opgezet door Agu, Batavus, Gazelle, Giant en Koga. Bike Totaal heeft in Nederland ook de exclusieve distributierechten van het merk Raleigh. Biretco en Bike Totaal hebben in 2014 de krachten gebundeld. Onder de naam Dynamo Retail Groep is een fietswinkelketen van bijna 800 vestigingen ontstaan, met daarnaast ook verkooppunten in België en Duitsland.

ZEG, een Duitse coöperatie met bijna 1.000 speciaalzaken in Europa en circa 100 leden in Nederland, is in de rijwielbranche actief op het inkoopvlak.

Franchise
Ook bij de tweewielerspeciaalzaken wordt het voor zelfstandig ondernemers steeds moeilijker om helemaal zelfstandig het hoofd boven water te houden. Franchising is dan een oplossing. Door samen te werken wordt de kennis en ervaring van de centrale organisatie (franchisegever) gecombineerd met de slagkracht van lokaal ondernemerschap.

Internet
Internet en e-commerce winnen in de fietsbranche aan belang. Doordat een fiets een hoog 'need to feel/see'-gehalte heeft, blijven vooral de particuliere aanschaf en afleveringen van nieuwe fietsen nog voornamelijk (meer dan 85%) via de dealer/tweewielerspeciaalzaak verlopen. Ook zal de consument voor advies, onderhoud en reparatie doorgaans een beroep doen op de vakhandel. Veel fietswinkels hebben inmiddels een online webshop voor gangbare fietsonderdelen en fietsaccessoires en de grootste online fietsenaanbieder (fietswinkel.nl) opent steeds meer fysieke winkels, echter nog wel in geringe mate.

Lease
Een alternatief voor het vervallen Fietsplan is de BOVAG leasefiets. Deze vorm van leasing wordt aangeboden door Friesland Lease (een joint venture met DLL (onderdeel van Rabobank)). Op basis van operational lease kan een werknemer met medewerking van zijn werkgever een fiets, e-bike of e-scooter leasen met gebruikmaking van de onbelaste reiskostenvergoeding.

Samenwerking lokaal
Er is een opkomende trend te bespeuren in lokale samenwerking tussen retailers in een vestigingsplaats. Zo zijn er tweewielerbedrijven die ook mode aanbieden. Of tweewielerbedrijven die een samenwerking zijn aangegaan met een plaatselijk reisbureau. Daarbij komt het shop-in shop-element naar voren.