Rabobank Cijfers & Trends

Een visie op branches in het Nederlandse bedrijfsleven.
40e jaargang editie 2016/2017


Bouw en Vastgoed

  • VOLUME
  • SENTIMENT
  • PROGNOSE

VOLUME

>3% groeimarkt

SENTIMENT

Positief

PROGNOSE

Positief

Perspectief

Volume(ontwikkeling)

Zoals verwacht heeft de bouwsector de opgaande lijn weer te pakken. De groei doet zich weliswaar voor binnen alle deelsectoren, maar het is toch vooral de aantrekkende vraag in de (nieuwbouw-) woningmarkt die de sector op sleeptouw neemt. Ook het aantal faillissementen laat dit jaar een forse daling laten zien. Dit neemt niet weg dat veel bedrijven door hun financiële reserves heen zijn en dat de prijsvorming in de sector nog steeds te wensen overlaat. De concurrentie in de sector is onverminderd groot en zo ook de honger naar bouwproductie en in de aanbestedingsmarkt wordt op het scherpst van de snede ingeschreven.

Dit laat onverlet dat het sentiment in de sector overtuigend aan het kantelen is. De groei van de Nederlandse bouwproductie oogt dit en het komende jaar solide. Met name de positieve ontwikkeling in de woningmarkt geeft reden tot optimisme, ondanks dat de verschillen per regio groot zijn. De urbanisatie in en rondom de grote steden geeft duidelijk blijk van meer dynamiek in de woningmarkt.

Voor 2016 en 2017 verwacht de Rabobank verdere groei met respectievelijk 4% en 3,5% voor de hele bouwsector, opnieuw met de woningmarkt als vaandeldrager. Het blijft kwakkelen in de utiliteitsmarkt. Uitgezonderd enkel grote steden is met name de kantorenleegstand nog steeds een storende factor. Transformatie initiatieven hebben de toenemende leegstand tot staan gebracht. Ook in de Retail en onderwijs zal nieuwbouw voorlopig geen groei geven. De aantrekkende economie stimuleert voorlopig vooral de vraag naar bedrijfsruimtes zoals logistiek vastgoed. Het beeld van de infrabouw loopt met 3% groeiverwachting geheel in pas met achterliggende periode. Ook hierin resulteert de groei in de woningbouw en een aantrekkende economie in meer investeringen in wijkinfrastructuur en in investeringen door nutsbedrijven, vervoersbedrijven en industrie. De infrabouw moet het echter vooral hebben van de overheid als grootste opdrachtgever. Deze houdt zich echter rustig na forse interne bezuinigingen.

Voornaamste trends

In de bouwsector is een aantal items hot, namelijk ketensamenwerking, transformatie, creatie van toekomstbesteding vastgoed en duurzaamheid. Unaniem is de sector het er over eens dat de schakels in keten ‘gedwongen’ zullen worden samen te werken teneinde consumenten/bedrijven nieuwe producten en productiemethoden te bieden. Vele initiatieven zijn al jaren bekend, maar lijken omarmd te gaan worden in een streven naar klantgerichte huisvestingsvormen. Een deel van deze initiatieven omvat transformatie van langjarig leegstaande panden (veelal kantoren) naar (studenten)woonruimte, zorgwoningen en themacentra. Vooral beleggers zullen nadrukkelijker gaan inzetten op toekomstbestendig vastgoed, ofwel naar hergebruiksmogelijkheden in het belang van waardebehoud. Alle initiatieven hebben hierbij één zaak gemeen: duurzaamheid is geen onderscheidend kenmerk meer, maar een basisvoorwaarde.

Gezien de trends in de bouwsector is het bij veel marktpartijen de hoogste tijd te komen tot duidelijke keuzes vastgelegd in een heldere visie en strategie.

 

Trends

  • Terugtredende overheid; het budget van de overheid krimpt en prioriteit gaat uit naar verminderde regeldruk en bureaucratie;
  • Toenemend belang duurzaamheid; meer aandacht voor duurzaam bouwen door zowel opdrachtgever als bouwer;
  • Verschuiving van grootschalige nieuwbouw in buitengebied naar kleinschalige (her-) bouw in bestaande situatie;
  • Verdere individualisering leidt tot diversere klantvraag;
  • Supply Chain Management; samenwerking tussen bedrijven door voorwaartse (richting planontwikkeling en ontwerp) of achterwaartse integratie (richting beheer, onderhoud) in het bouwproces;
  • Toenemende aandacht voor virtueel bouwen oftewel Building Information Modeling (BIM) een model (database) waarin gegevens van architect, constructeur, installateur en aannemer worden verwerkt;
  • Verdergaande standaardisering; prefabricage en standaardisering zullen doorzetten.

 

Kansen en bedreigingen

  • Professionalisering op het vlak van samenwerking is niet vrijblijvend maar noodzaak mede met het oog op het terugdringen van faalkosten;
  • Nederland vergrijst, waardoor de vraag naar huisvesting verandert. Voorbeelden hiervan zijn woonconcepten voor jonge koopkrachtige senioren en hoogkwalitatieve woonzorgvoorzieningen voor oudere senioren;
  • Het gebruik en de toepassing van Social Media neemt een verdere vlucht en biedt kansen voor positionering;
  • Bouwen op grote uitleglocaties maakt steeds meer plaats voor binnenstedelijk bouwen. Samenwerking tussen de bouwpartijen, gemeenten en woningcorporaties wordt hierdoor steeds belangrijker;
  • Duurzaam bouwen en energiebesparing komen steeds hoger op de wensenlijst van overheden, consumenten en bedrijfsleven met een huisvestingsbehoefte;
  • Een bouwopdracht bestaat steeds vaker niet alleen uit de realisatie van een bouwwerk, maar ook uit ontwerp, engineering, financiering, onderhoud of exploitatie ervan;Bouwen wordt meer en meer een (goedkope) commodity. Zelfbouwconcepten vertonen een opmars;
  • Bouw- en infrastructurele projecten worden gekenmerkt door toenemende complexiteit. Overheid/opdrachtgevers leggen risico’s steeds meer bij de opdrachtnemer wat ook het risicoprofiel voor de financiers kan verhogen;
  • Geïntegreerde contracten zijn in opkomst en juridisering vergt steeds meer juridische en fiscale kennis;
  • Vergrijzing en ontgroening leiden ook tot arbeidsmarktproblematiek in kwantitatief en kwalitatief opzicht.