Rabobank Cijfers & Trends

Een visie op branches in het Nederlandse bedrijfsleven.
40e jaargang editie 2016/2017


Gezondheidszorg

  • VOLUME
  • SENTIMENT
  • PROGNOSE

VOLUME

-1 tot 1% stabiel

SENTIMENT

Neutraal

PROGNOSE

Gematigd positief

 

Perspectief

Volumegroei in 2017 rond nullijn
De Rabobank verwacht dat de volumegroei in de gehele sector zich rond de nullijn zal bewegen in 2017 (tussen -1 en 1%). Mondigheid van de patiënt, zorginnovaties, de vergrijzende bevolking en een toename van welvaartsziekten staan garant voor een consistente groei van de vraag naar gezondheidszorg. De volumegroei vlakt echter af of wordt door (zorg)innovaties of nieuwe toepassingen elders in de keten afgehandeld worden, dan nu binnen het reguliere aanbod het geval is. De politieke keuzes van het Kabinet Rutte II hebben geleid tot een beheersing van de zorgkosten met inachtneming van 1% jaarlijkse groei. Op basis van de keuzes van het nieuw te vormen kabinet in 2017 en de extra ruimte welke wordt gevonden in een betere economische situatie, zal de gezondheidssector meer ruimte krijgen voor groei en extra middelen. Dit heeft niet direct het gevolg dat alle branches een positieve omzetontwikkeling zullen doormaken. De strategisch keuzes door aanbieders in het zorglandschap inzake zuinige en zinnige zorg, geven voor de diverse branches wisselende uitkomsten en uitdagingen zo is de verwachting.

Oorzaken van het ontbreken van groei is drieledig. Op de eerste plaats door het eigen risico van de basisverzekering (385 euro in 2017) en de bestedingskracht, is de patiënt meer bewust van haar zorgconsumptie. Op de tweede plaats draagt het politiek afgesloten zorgakkoord bij aan een heroriëntatie op activiteiten in de tweede lijn (ziekenhuizen) en een uitbreiding van taken in de eerste lijn. Tot slot maken zorgverzekeraars en gemeenten scherpere prijs- en volumeafspraken in zowel de cure sector (medisch specialistische zorg) als de care sector (chronische en langdurige zorg).

Ziekenhuizen laten een licht dalende omzetontwikkeling zien. In de care sector zien we een verschuiving van intramuraal naar extramuraal, wat zal leiden tot een omzetdaling als gevolg van de herverdeling van de beschikbare gelden. Wel blijft de gehele eerste lijn zich positief ontwikkelen, mede ingegeven door substitutie en verdere ketenintegratie. Het sentiment voor de sector is neutraal.


Innovatie en ondernemerschap
De discussie omtrent het zichtbaar maken van kwaliteit van de zorg, de toegankelijkheid en het zorgdragen voor de betaalbaarheid van de zorg heeft een prominente rol in het zorgdebat. Het zorgstelsel transformeert naar een (regionaal) ecosysteem, waarbij optimale gezondheid en een “leven met” veel meer een centrale plek heeft met als doel waarde creatie voor zowel de burgers als de patiënten. Gelet op de ingezette transitie in de zorg en de ontwikkelingen in de vraag is de middellange termijn verwachting voor de sector gematigd positief. Steeds meer innovaties en nieuwe zorgconcepten vinden beter de weg naar de (zorg)markt, mits deze zich vraag gestuurd ontwikkelt. Innovaties op het gebied van E-health, domotica en robotica winnen aan aandacht.

 

Trends

  • Innovaties, mondige patiënten en vergrijzing leiden tot een stijging van de vraag, terwijl zorgverzekeraars en gemeenten de zorgkosten proberen te drukken;
  • Zorg dichtbij, in welke vorm dan ook, is de trend;
  • Innovatie in de zorg zet door en is hard nodig om de zorgvraag te kunnen beantwoorden. Innovatie op het gebied van domotica, diagnostiek, E-health en zelftesten voor preventie en screening, levert nieuwe bedrijvigheid op in de sector;
  • Nieuwe bedrijfsmodellen worden ontwikkeld om de zorgvraag adequaat in te kunnen vullen. Zo geven taakdelegatie bij huisartsen, meerstoelenconcepten bij tandartsen en kleinschalige woonvoorzieningen meer mogelijkheden voor het behandelen van patiënten en ouderen;
  • In de gezondheidszorg is ruim 80% van de werkenden een vrouw. Deze trend is niet alleen bij verpleegkundigen aanwezig, maar ook bij huisartsen, tandartsen en verschillende medische specialismen;
  • Meer aandacht voor preventie (gezonde voeding, beweging en veilig wonen) dragen bij aan een toekomstig bestendig zorglandschap.

 

Kansen en bedreigingen

  • De overheid tracht de stijging van de zorgkosten te beheersen door de zorgactiviteiten uit de basisverzekering te bezien, door de eigen bijdrage te vergroten en door het aantal verzekerde behandelingen te beperken. Dit biedt kansen voor (commerciële) partijen in de gezondheidszorg. De toetredingsdrempel voor nieuwe zorgondernemers wordt lager en de concurrentie tussen zorginstellingen neemt toe;
  • Nieuwe zorgconcepten gericht op preventie of kwaliteit van leven winnen aan aandacht;
  • De bank is niet meer de enige externe financier. Hoewel nog beperkt komt er nu al meer risicodragend kapitaal in de sector. Dit biedt kansen voor investeerders en nieuwe manieren van financiering zoals zorgobligaties, crowdfunding en leasing;
  • Een belangrijke besparing in de kosten in de zorg ligt in het verbeteren van de distributiestructuur. Bij de tweede lijn wordt een begin gemaakt met spreiding en concentratie van medische specialismen. Dit leidt tot ontvlechting van activiteiten uit het ziekenhuis. In de eerste lijn worden steeds vaker taken van de tweede lijn overgenomen, zoals de zorg voor de chronisch zieken, voor- en nazorg bij operaties en palliatieve zorg. Ook vindt er een verschuiving plaats naar de nulde lijn (substitutie van zorg);
  • De zorgverzekeraar en sindsdien ook de gemeente heeft een belangrijke inkooprol in de gezondheidszorg. Zij nemen meer dan voorheen kwaliteit van de dienstverlening van de zorgaanbieders mee in het aangaan van hun overeenkomsten. Dit vraagt meer inzicht in de behandelingen en resultaten van zorgaanbieders;
  • In het licht van de toenemende marktwerking wordt een steeds groter beroep gedaan op de professionaliteit van huidige zorgondernemers en -bestuurders (good governance).