Rabobank Cijfers & Trends

Een visie op branches in het Nederlandse bedrijfsleven.
40e jaargang editie 2016/2017


Onderwijs

  • VOLUME
  • SENTIMENT
  • PROGNOSE

VOLUME

-1 tot 1% stabiel

SENTIMENT

Neutraal

PROGNOSE

Gematigd positief

Perspectief

Positieve vooruitzichten
De komende jaren vinden belangrijke verschuivingen in leerlingen en studenten plaats. Het aantal leerlingen in het primair onderwijs (PO) en voortgezet onderwijs (VO) neemt als gevolg van demografische krimp af, terwijl het aantal studenten in het hoger onderwijs gaat toenemen. Deze laatste ontwikkeling komt voort uit een verschuiving in onderwijsdeelname. Met name vanuit het VMBO kiezen steeds meer leerlingen voor de HAVO-route naar het HBO i.p.v. het MBO.

Profilering en positionering
Al blijft het bieden van goed onderwijs de belangrijkste kerntaak voor onderwijsinstellingen, toch wordt het steeds belangrijker om te laten zien wie ze zijn, wat ze kunnen bieden en vooral wat hen onderscheidt van de rest. Dat wordt gevraagd door de markt, door ouders, maar ook door de overheid.

In het beroeps en wetenschappelijk onderwijs wordt de aansluiting met de arbeidsmarkt steeds belangrijker. Studenten baseren hun studiekeuze steeds vaker op het arbeidsmarktperspectief. Anderzijds wordt de arbeidsmarkt steeds flexibeler en dynamischer. Hiervoor moeten onderwijsinstellingen nauwe en structurele samenwerkingsverbanden aangaan met bedrijfsleven en overheid. Instellingen die de juiste strategische keuzes weten te maken, zullen de beste studenten, de beste docenten en het beste wetenschappelijk personeel aantrekken. Zij kunnen daarmee de beste onderwijskwaliteit bieden in een duurzaam bedrijfsmodel.

 

Trends

  • Integrale huisvestingsplannen in het kader van demografische ontwikkelingen, veranderende rol van huisvesting en onderwijsinnovatie (o.a. digitalisering);
  • Blended learning, een vernieuwd business model voor onderwijsinstellingen waarbij campus onderwijs wordt geïntegreerd met online onderwijs en werkplekleren bij bedrijven;
  • Open onderwijs. Leermiddelen en leermethoden worden steeds meer via “open source software” beschikbaar gesteld;
  • Vanwege een steeds dynamischere arbeidsmarkt en de rol van de overheid wordt steeds meer ondernemerschap van onderwijsbestuurders gevraagd;
  • Om zich duurzaam te onderscheiden moeten onderwijsinstellingen zich steeds duidelijker profileren en positioneren.

 

Kansen en bedreigingen

  • Door globalisering wordt de onderwijsmarkt steeds internationaler;
  • Samenwerking met het bedrijfsleven, o.a. door actieve deelname in regionale kennisclusters (overheid, onderwijs en bedrijfsleven);
  • Samenwerking binnen het onderwijs om de doorstroom van leerlingen en studenten te bevorderen te verbeteren;
  • Ontgroening, vergrijzing en een aantrekkende arbeidsmarkt zullen na 2016 tot een tekort aan onderwijspersoneel leiden;
  • Inflexibele personele en huisvestingskostenstructuur brengt een exploitatierisico met zich mee;
  • Vanuit de doelstelling om de kenniseconomie te verbeteren, zet de overheid in op ‘leven lang leren’. Dit moet de kansen voor mensen op de arbeidsmarkt vergroten. Meer werkenden zullen een opleiding gaan volgen.